نقد عکس “آنا آخماتوا” ویکتور‌برگین

عکسی از جوئل پیتر ویتکین

عنوان: آنا اخماتووا ، 1998

عکاس: جوئل پیتر‌ویتکین

عکس: چاپ نقره‌ای ژلاتین رنگی

اندازه: (76.2 X 101.6 سانتی‌متر)

در این عصر پرخاشگر و پُر از خشونت، تصمیم می‌گیرم به جای روشنایی‌ها، به تاریکی‌ها بپردازم و در آن‌ها غوطه‌ور شوم”.

  جوئل پیتر ویتکین

تصویری که جوئل پیتر ویتکین این عکاس معاصر آمریکاییِ معروف به “عکاسِ‌مرگ” با عنوان “آنا آخماتوا” خلق کرده است، مانند دیگر کارهای او از چینش شاعرانه عناصری در کنار هم در جهت ایجاد تصویری به سبک “طبیعت بیجان” است. عناصری چون دست بریده‌ایی که بر ساعتی قرار گرفته ، گل‌های بابونه، خوشه انگور و مجسمه بی سر ونوس!

 شاید با مطالعه بیوگرافی عکاس به طور خلاصه به این کلیدواژه‌ها برسیم: شاهد سر بریده در کودکی، شاهد کشتار در ویتنام، درک عمیق کشتار هولوکاست توسط پدر، دوقلو بودن،…(جالب این است که برادر دوقلوی او هم تم اصلی نقاشیهایش مرگ، شکنجه، ترور و ایدز است).  

واکنش انسان در مواجهه با مرگ نمودهای مختلفی دارد. برخی از مرگ اجتناب می­كنند و آن را به ياد نمی­‌آورند. نمود ديگر، رفتن در دل مرگ و روبه­رو شدن با آن است، تا از اين طريق بر آن مسلط شوند. افرادی که شاهد مرگی دل­خراش بوده­‌اند یا خودشان را در معرض مرگی قریب­‌الوقوع دیده‌­اند، ممکن است دچار اختلالی روانی به نام اختلال پس از استرس آسیب‌­زا (post-traumatic stress disorder) شوند.

یکی از علائم اصلی که در این بیماران دیده می‌­شود، تکرار همان تجربه­‌ی دردناک در خواب یا بیداری­شان است. به­‌خصوص در کودکانی که دچار این اختلال می­‌شوند دیده شده که آن تجربه­‌ی دردناک را در بازی‌هایشان تکرار کنند. دلیل تکرار آن تجربه­‌ی دردناک توسط خود فرد، القا نوعی احساس تسلط است. بدان معنا که: بار اول به شکلی منفعلانه اسیر آن رویداد بوده است، اما این‌بار خود به شکلی فعالانه آن را بازآفرینی می‌­کند و از نقش قربانی خارج شده و نقش عامل را بر می‌گزیند، همچنین این تکرارها به فرد امکان می‌­دهد تا تجربه‌­ی رویارویی با آن همه استرس را خرد کرده و آرام آرام با آن کنار بیاید.

                                                                              سهیل ارجمند

                                                                              21/09/1400 

پانوشت: این نقد با رویکرد روانشناختی نوشته شده است.